De la culture éducative à la culture métalinguistique. Les contextualisations de la description du français dans les discours grammaticaux en Turquie.

par Ebru Eren

Thèse de doctorat en Didactique des langues et des cultures

Sous la direction de Corinne Weber.

Thèses en préparation à Paris 3 , dans le cadre de École doctorale Langage et langues (....-2015 ; Paris) , en partenariat avec Équipe d'accueil Didactique des langues, des textes et des cultures (Paris) (laboratoire) depuis le 07-11-2012 .


  • Résumé

    Après avoir analysé l'influence de la culture éducative turque sur l'enseignement du français en Turquie (2012, J.-C. Beacco), nous en avons conclu que les pratiques éducatives y sont fondées davantage sur la grammaire, ce qui peut s’expliquer par le rattachement à la culture éducative turque. Nous poursuivons nos recherches sur les contextualisations de la description du français dans des grammaires pédagogiques qui sont élaborées par et pour des turcophones (Grammaire et contextualisations- GRAC). Ces grammaires présentant des « contextualisations », s’écartent de celles dites de référence du français pour s’adapter aux cultures éducatives et métalinguistiques des apprenants turcophones. Il est intéressant d’étudier le discours grammatical à partir de plusieurs entrées : les articles avec les changements terminologiques dont ils sont l’objet, le genre avec la création d’une catégorie inexistante en turc et les cas grammaticaux avec la production de règles d’équivalence. Une démarche complémentaire par une cyber-enquête est engagée pour identifier les contextualisations des erreurs de français les plus fréquentes en milieu scolaire et universitaire turcophone. Les données obtenues ont permis de montrer que les discours sont modelés par les cultures éducatives et métalinguistiques. Il serait opportun de faire contribuer ces grammaires « extérieures » du français à une grammaire plus « centrale » du français.

  • Titre traduit

    From educational culture to metalinguistic culture. The contextualization of the description of French in grammatical discourse in Turkey.


  • Résumé

    After having studied the impact of educational culture on French teaching (2012, J.-C. Beacco), we concluded that teaching methods applied in Turkey are mostly based on grammar. This tendency reflects the educational culture of this country. The present research focuses on the contextualization of French grammar in reference books which were written by and for Turkish-speaking people (Project of GRAC). French reference books written in Turkey contain a number of “contextualization”, resulting from educational and metalinguistic culture of Turkish students learning French. Therefore, they differed from the French edition of French grammar. For this purpose, the French grammatical discourse was analyzed in many aspects: the articles which cause the change of terms; the gender of nouns which does not exist in Turkish introduces a new grammatical classification and the grammatical cases which result in the creation of equivalent rules. A cyber-survey was prepared to find out the contextualization of the frequent errors in French in high school and university area in Turkey. All the research, showed that these discourses were modulated by the educational and metalinguistic culture. Moreover, we demonstrated that the “off-center” Turkish edition of French grammar books need to be standardized to the “central norm” of the French edition.

  • Titre traduit

    Eğitim anlayışından dil ötesi algıya. Fransızca dil bilgisi söyleminin Türkiye bağlamına uyarlanması.


  • Résumé

    Türk eğitim anlayışının Fransızca öğretimine etkisi incelenmiş olup (2012, J.-C. Beacco), Türkiye’de daha çok dil bilgisine dayalı bir öğretim şekli uygulandığı ve bunun da geleneksel eğitim anlayışına bağlı kalmanın bir sonucu olduğu belirlenmiştir. Fransızca dil bilgisinin Türkiye bağlamına uyarlanmış ve Türk yazarlar tarafından Türk okuyucular için kaleme alınan kaynak kitaplar üzerine çalışılmıştır (GRAC Projesi). Türkiye’de yayımlanan Fransızca kaynak kitapları bu “bağlama göre uyarlanmakta”, dolayısıyla bir Fransız yayını Fransızca dil bilgisinden uzaklaşmaktadır: bu kitaplar, Türk öğrencilerin eğitim anlayışları gereği ve dil ötesi nedenlerle farklı algıladıkları “o yabancı dile” uygun olabilmesi için uyarlanmıştır. Bu varsayımdan yola çıkarak, Fransızca dilbilgisel söylem birçok açıdan ele alınmıştır: terim değişikliğine neden olan « article », Türkçede karşılığı olmadığı için yeni bir sınıflandırmaya yol açan isimlerde cinsiyet ve iki dil arası kural denkliğine neden olan ismin halleri. İnternet ortamında yayımlanan bir anket ile Türkiye’de lise ve üniversite düzeyinde sıklıkla yapılan Fransızca yanlışların bu bağlama uyarlanması araştırılmıştır. Tüm bu veriler, bu söylemlerin Türklerin eğitim anlayışı ve dil ötesi algıları ile şekillendiğini göstermiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda ise, “merkez dışı” bu kaynak kitapların daha “merkezi” bir Fransız yayın ölçütüne kazandırılması gerekmektedir.