Les relations franco-turques à l'epoque du Général De Gaulle (1958-1969)

par Gülnihal Zora

Thèse de doctorat en Histoire des relations internationales

Sous la direction de Jean-Marc Delaunay.

Le président du jury était Frédéric Bozo.

Le jury était composé de Jean-Marc Delaunay, Frédéric Bozo, Michel Mevlut Bozdemir, François Georgeon.


  • Résumé

    Les rapports entre les deux pays sont l’une des plus longues relations diplomatiques de l’histoire française. C’est avec René Massigli, un personnage diplomatique, que ces relations ont été réanimées. Son court séjour entre 1939-1940, juste avant la Deuxième Guerre mondiale, témoigne d’une période charnière. Il a été nommé ambassadeur à Ankara, la nouvelle capitale de la Turquie moderne tout juste fondée par Atatürk. La visite officielle de de Gaulle en 1968 représente également une date importante dans les relations des deux pays.Peut-on parler d’un rapprochement stratégique des deux pays pendant la période gaullienne ? Quels étaient les divers facteurs et limites de ce rapprochement ? Peut-on parler de la montée de l’anti-américanisme, à partir du milieu des années 1960, dans les deux pays comme un de ces facteurs de leur rapprochement ? Est-ce que les Etats-Unis avaient un rôle catalyseur dans les relations bilatérales franco-turques ? Que pensait de Gaulle de la Turquie d’Atatürk? Est-ce que les situations respectives de la France et de la Turquie leurs offraient les meilleurs raisons de rapprocher leurs politiques au cours de la période de 1958 à 1969 ? Comment de Gaulle, qui jugeait que le système des blocs hégémonies divisant l’Europe et s’étendant sur l’Orient devait faire place à la détente, l’entente et la coopération internationale, considérait-il la Turquie par rapport à l’Europe ? À travers ces questions, notre problématique se cristallise par : comment la vision gaullienne a-t-elle influencé les rapports franco-turcs ?Le prolongement de cette vision gaullienne jusqu’à nos jours est une des plus importantes conséquences de cette période. « La saison de la Turquie » de 2011 en France à l’initiative du président Chirac, qualifié de vrai gaullien, dont l’objectif était de permettre à la Turquie d’être mieux connue par les Français à travers des événements culturels, économiques et intellectuels sur l’ensemble du pays, témoigne d’un certain effet de cet héritage gaullien dont la vision vis-à-vis de la Turquie était de la rapprocher de l’Europe. Que signifient les autres conséquences de cette vision sur la politique extérieure française et plus spécifiquement sur les relations franco-turques ?

  • Titre traduit

    Franco-Turkish relations in the era of General de Gaulle from 1958 to1969


  • Résumé

    The relationship between France and Turkey are one of the longest diplomatic relations of French and Turkish history. By a diplomatic character, René Massigli, these relationships were revived. His short stay in Ankara between 1939-1940, during the first two years of Second World War, constitutes a transition period. He was appointed ambassador to Ankara, which is the capital of the newly created modern Turkey by Atatürk. Also, the official visit of De Gaulle to Turkey in 1968, is a milestone in the relations between two countries.Can we speak of a rapprochement between the two countries in the de Gaulle era? What is the opinion of De Gaulle on Atatürk's Turkey? Did their respective situations provide them an opportunity to converge their foreign policies in the 1940-1968 period? How did De Gaulle in whose opinion international blocks formed around hegemonies divided Europe and spanned towards the East should give way to détente, understanding and international cooperation see Turkey?The most important issue in this context is that the consequences of this Gaullist vision still survives today. The Season of Turkey in France in 2011, initiated by a decision of President Chirac who has regarded as a true Gaullist, is one of the most tangible results. What other consequences of this vision on the French foreign policy, and especially on the Franco-Turkish relations can be seen today?

  • Titre traduit

    Charles de Gaulle dönemi Fransa-Türkiye İlişkileri (1958-1969)


  • Résumé

    Türkiye-Fransa diplomatik ilişkileri, Fransız tarihinin en uzun ilişkileridir. İki ülke arasındaki bu ilişkiler, Diplomatik bir karakter olan René Massigli sayesinde canlanmıştır. Hemen İkinci Dünya Savaşı öncesindeki kısa sureli kalışı bu önemli dönemin dönüm noktası olmuştur. Atatürk tarafından kurulan modern Türkiye’nin yeni başkenti Ankara’ya Büyükelçi olarak atanmıştır. Buna benzer şekilde, 1968 yılında General de Gaulle tarafından Türkiye’ye gerçekleştirilen resmi ziyaret de bu ilke ilişkileri açısından bir başka önemli donum noktasıdır.Charles de Gaulle döneminde iki ülkenin stratejik yakınlaşmasından bahsedebilir miyiz? Bu yakınlaşmanın çeşitleri faktörleri ve sınırları nelerdir? 1960li yılların ortasından itibaren her iki ülkede de yükselişe geçen Amerikan karşıtlığı bu stratejik yakınlaşmada bir faktör olabilir mi? Avrupa’yı ikiye bölen ve Doğu’ya da uzanan iki kutuplu dünyanın yerini yumuşama, anlaşma ve uluslararası işbirliğine bırakması gerektiğini düşünen General de Gaulle, Türkiye’nin Avrupalılığı hakkında ne düşünüyordu? Bu sorular ışığında sorunsalımız şu şekilde somutlaşıyor: General de Gaulle’ün dünya görüşü Türkiye-Fransa ilişkilerini nasıl etkiledi?Bu görüşün sonuçlarının günümüze kadar uzanması, General de Gaulle döneminin ve vizyonunun Türkiye Fransa ilişkileri açısından en önemli sonuçlarından birisidir. 2011 yılında, gerçek bir gaullist olarak nitelendirilen Fransa Cumhurbaşkanı Chirac öncülüğünde gerçekleştirilen, gerçek amacının Türkiye’nin Fransızlar tarafından kültürel ve ekonomik faaliyetler aracılığı ile daha iyi tanınması olan “Türkiye sezonu”, General de Gaulle’ün günümüze kadar uzanan mirasıdır. Bu vizyonun, Fransız dış politikası ve özellikle Fransa-Türkiye ilişkileri üzerindeki diğer sonuçları ne ifade etmektedir?


Il est disponible au sein de la bibliothèque de l'établissement de soutenance.

Consulter en bibliothèque

La version de soutenance existe

Où se trouve cette thèse ?

Voir dans le Sudoc, catalogue collectif des bibliothèques de l'enseignement supérieur et de la recherche.