La Révolution Iranienne et les espaces publics à Téhéran

par Narciss M. Sohrabi

Thèse de doctorat en Aménagement de l'espace, urbanisme

Sous la direction de Guy Burgel.

Le président du jury était Jean-Paul Billaud.

Le jury était composé de Jean-Paul Billaud, André Guillerme, Suzanne Paré.

Les rapporteurs étaient André Guillerme, Suzanne Paré.


  • Résumé

    Le début du XXe siècle est marqué pour les Iraniens par un ensemble de réflexions et par de profonds changements dans leurs besoins et leurs attentes. Les sources de ces changements sont de deux ordres : le pétrole et la Constitution. Le pétrole en tant que richesse sortie de terre a été la cause de nombreux débats et mutations en Iran et au Moyen-Orient. La Constitution est considérée comme l’une des raisons de l’évolution de la pensée iranienne sur les questions de société et de liberté individuelle et collective. Elle a entraîné des réflexions et des transformations sur des sujets tels que la liberté, les valeurs nationales, les valeurs religieuses.Au milieu du XXe siècle, la ville de Téhéran, capitale de l’Iran, a connu des formes nouvelles avec des modifications dans la structure du pouvoir et des changements idéologiques dus à des volontés politiques. Quant aux conditions politiques et sociales, au cours de certaines périodes, le contrôle et l’exercice du pouvoir sur les espaces publics se sont rapidement radicalisés. Ces transformations se reflètent sur les espaces publics (culturels, éducatifs, religieux). Si l’État était favorable à la modernisation, des espaces modernes se formaient. Si l’État prônait l’expansion de la culture islamique, les espaces religieux devenaient prioritaires. Parmi les périodes importantes, citons celle de la Révolution islamique de 1978-1979 qui a cherché à nier les structures déjà formées et qui a souhaité créer une nouvelle forme de société. Les premières années après la révolution, puis les années de guerre entre l’Iran et l’Irak (1980-1988) constituent la période où les révolutionnaires se sont consacrés à réaliser « la Bible » de leur révolution. Cet ensemble de théorisations a influencé directement ou indirectement la structure de la société urbaine. Aujourd’hui, trois décennies après ces profonds bouleversements, après une période de « convalescence », on accorde moins d’importance à la Révolution islamique. Depuis, Nous avons été donc été témoins de grandes évolutions dans la structure du pouvoir ainsi que dans la gestion et le contrôle de l’espace.Afin d’étudier l’ensemble de ces transformations et le rôle de la population dans l’acceptation ou le refus de ces changements, nous avons étudié trois quartiers de Téhéran ayant différentes structures sociales, économiques et politiques. Le comportement, les valeurs et les besoins des habitants de chacun de ces quartiers se traduisent dans une dialectique entre ces habitants et le pouvoir. À l’échelle de la ville, nous nous intéressons aux espaces culturels publics et aux processus de leurs transformations au cours des années qui ont précédé et suivi la Révolution islamique.

  • Titre traduit

    Influence of Iranian Revolution on the Public Space of Tehran


  • Résumé

    The 20th century for Iranian people was involved with various changes and challenges in terms of needs and expectations. The changes in needs were rooted in two completely different sources: oil and Mashrote. The oil as a blessing gift from ground was the source of changes and challenges in Iran and Midealeast and the Mashrote was the initiation source of thinking transformation about society and individual and group freedom among Iranian population which was followed by the numerous movement and challenges such as freedom, national and religious values.In the length of 20th century, Tehran as the capital city of Iran along with every change in the structure of government as well as every Ideology changes has experienced new forms which were influenced by the commands and desires of authorities. Depended to social-political changes, the authority’s power exercising in some duration increased and in some cases decrease and the influences of this ideological movement gradually reflected in social and cultural spaces of society. In the case that government tended to modernization, the modern spaces were formed and if the government was following the Islamic culture, the religious spaces got more attention.One of the critical durations was Islamic Revelation of 1978 which was putting a lot of efforts to negate the past durations and trying to establish the new form of society. The first years of Islamic Republic which was followed by the war between Iran and Iraq were the years that revolutionaries was trying to uphold the Islamic revelation rules. All these direct and indirect rules had effects on social city. Now after three decades of huge changes, the revelation convalescence has passed and we are witness of changes and transformations in government structure as well as management and control of spaces.To assess the ensemble of changes and the people positions in acceptance or ignorance of these changes, three districts with different social, economic and political structures were selected where Beryânak- Haft Chenar, Nârmak, Shahrak-e Gharb the behavior, values and the needs of residence of each district will be considered as a dialectical between residences and authorities. In city scale, the cultural and public spaces and their changes trend before and after of Islamic revolution were investigated.


  • Résumé

    شروع قرن بیستم برای ایرانیان ، حامل چالش ها، تغییرات در زمینه نیازها و انتظارات بود، این تغییر خواسته هایدو سرچشمه کاملا متفاوت داشتند: نفت و مشروطه. نفت به عنوان نعمتی که از زمین می جوشید و سرچشمهتحولات و چالش های متفاوتی در ایران و خاورمیانه را در بر داشت، و مشروطیت که باعث تغییر و تحول در تفکرایرانیان نسبت به جامعه و آزادی های فردی و جمعی محسوب می شود، مشروطیتی که جنبش ها و چالش های بیشماری در پی داشت ، آزادی،ارزش های ملی یا ارزش های دینی .در طی سالهای قرن بیستم شهر تهران، پایتخت ایران ،با هر تغییر ساختار قدرت ، یعنی با هر تغییر ایده لوژی ، تحتتاثیر خواسته های دولتمردان ، فرمی جدیدی از اعمال فشار را تجربه کرده است. بسته به تغییر شرایط سیاسی اجتماعی در دوره هایی این کنترل و اعمال قدرت بر فضاهای عمومی رادیکال تر شده است و در بازه های زمانیکمتر. تاثیر تحولات ایدولوژیک بر فضاهای مرتبط با ساختار فرهنگی و جامعه بازتاب یافته است . اگر دولت بهدنبال مدرنیزاسیون بود، فضا های مدرن شکل می گرفتند و اگر به د نبال اشاعه فرهنگ اسلامی بود ، فضاهای مذهبیمورد توجه قرار گرفته اند.از دوره های حساس و قابل بحث ، انقلاب اسلامی سال 7531 بود که سعی در نفیساختارهای شکل گرفته در دوره های پیش از خود و در پی ایجاد فرم جدیدی از جامعه بود . اولین سالهای پس از حاکمشدن نظام جمهوری اسلامی و در پی آن جنگ مابین ایران و عراق بود ، که دهه اول پس از انقلاب را در بر می گیرد، مجموعه سالهایی بودند که انقلابیون در پی اجرای انجیل انقلابشان بودند. این مجموعه اعمال نظرها به طور مسقیم وغیر مستقیم بر کالبد و اجتماع شهری موثر بودند. در حال حاضر با گذشت بیش از سه دهه از این تحول عظیم ، دورهنقاهت پس از انقلاب اسلامی سپری شده است و در طی این سه دهه شاهد تغییر ، تحول و دگرگونی های در ساختارقدرت و نحوه اداره، مدیریت و کنترل فضای عمومی بوده ایم . برای بررسی مجموعه این تغییرات و جایگاه مردم،در رد یا قبول این تغییرات، سه محله با ساختار اجتماعی، اقتصادی و سیاسی متفاوت با نام های بریانک -هفتچنار، نارمک و شهرک غرب را انتخاب و بررسی نموده ایم . در طی این تحقیق در صدد تحلیل فرم فضا، نحوهتعریف فضای عمومی، ارزش ها و نیازهای ساکنین هر یک از این سه محله در مقیاس خرد پرداختیم .در مقیاس شهربه بررسی فضاهای فرهنگی عمومی و روند تغییراتشان در سالهای پیش از انقلاب اسلامی و پس از آن در مقیاسکلان پرداختیم. چراکه فضای عمومی را عرصه دیالکتیک میان ساکنین و قدرت می شناسیم، خواه در مقیاس محله،خواه در مقیاس یک شهر.


Il est disponible au sein de la bibliothèque de l'établissement de soutenance.

Consulter en bibliothèque

La version de soutenance existe

Où se trouve cette thèse ?

  • Bibliothèque : Université Paris Nanterre. Service commun de la documentation. Bibliothèque virtuelle.
Voir dans le Sudoc, catalogue collectif des bibliothèques de l'enseignement supérieur et de la recherche.